Samsara : Çarktan Çıkış Mümkün mü?

Samsara, kelime anlamıyla Sanskritçede "akış" veya "dünya çapında dolaşmak" anlamına gelir; ancak bu basit tanım, arkasındaki devasa kozmik trajediyi ve umudu gizler. Hinduizm, Budizm ve Jainizm gibi Hint kökenli öğretilerin temel taşı olan Samsara, ruhun doğum, yaşam, ölüm ve yeniden doğuş (reenkarnasyon) arasındaki o bitmek bilmeyen, dairesel döngüsünü ifade eder. Bu inanışa göre bizler, sadece bir kez doğup ölen varlıklar değiliz; aksine binlerce, belki milyonlarca kez farklı formlarda (insan, hayvan, tanrı veya hayalet) bu dünyaya gelmiş ve gitmiş yolcularız. Samsara, bir otel lobisi gibidir; sürekli giriş ve çıkış yapılır ama kimse oraya ait değildir. Ancak bu döngü, romantik bir yolculuk değil, bir "acı ve tatminsizlik" (Dukkha) çarkıdır. Çünkü her doğum beraberinde yaşlılığı, hastalığı ve ölümü getirir. Ruh, cehalet (Avidya) ve arzularının (Trishna) peşinde sürüklendiği müddetçe, bu kısırdöngüden çıkamaz ve her seferinde ektiği tohumların (Karma) meyvesini toplamak üzere sahneye geri döner.

Yaşam Çarkı (Bhavacakra): Altı Varoluş Alemi

Samsara’nın işleyiş prensibi tamamen "Sebep-Sonuç" yasasına, yani Karma’ya dayalıdır. Bu dünyada yaptığımız her eylem, niyet ve düşünce, bir sonraki yaşamımızın koordinatlarını belirleyen birer enerjetik imza bırakır. Samsara, ruhun eğitildiği devasa bir okul ama aynı zamanda arzularımızla ördüğümüz bir hapishanedir.Budist öğretide Samsara, genellikle 6 farklı alemi barındıran bir çark olarak resmedilir.

• Geçici Duraklar: Bu alemler; Tanrılar, Yarı-Tanrılar, İnsanlar, Hayvanlar, Aç Hayaletler ve Cehennem sakinlerinden oluşur. Kişi, karmasına göre bu basamaklar arasında inip çıkar.
  

• İnsan Aleminin Önemi: Samsara içindeki en şanslı yer insan alemidir. Çünkü sadece insan formundayken kişi, acıyı ve neşeyi bir arada görüp bu döngüden çıkış (aydınlanma) kararını verebilir.
  

Samsara’nın Yakıtı: Üç Zehir

Kişi, geçici hazların peşinde koşarak bu dünyaya tutundukça, Samsara çarkını bizzat kendisi döndürmeye devam eder. Bu felsefenin nihai amacı, bu bitmek bilmeyen göçten kurtulmak ve mutlak özgürlüğe (Mokşa veya Nirvana) ulaşmaktır. Bu devasa çarkın dönmesini sağlayan ve bizi buraya bağlayan üç temel engel vardır.

• Cehalet, Arzu ve Nefret: Gerçek doğamızı bilmemek (cehalet), geçici olanı sonsuz sanıp ona tutunmak (arzu) ve istemediğimizden kaçmak (nefret), Samsara’nın motorunu besleyen ana yakıttır.
  

• Zihinsel Prangalar: Bu üç zehirden arınmadıkça, ruh tıpkı bir atlıkarıncadaki çocuk gibi, aynı manzarayı farklı renklerle izlemeye devam eder.
  

Kurtuluş Yolu: Mokşa ve Nirvana’ya Geçiş

Samsara bize, içinde bulunduğumuz bu maddi gerçekliğin aslında bir illüzyon (Maya) olduğunu ve asıl amacımızın bu rüyadan uyanarak "Kaynağa" dönmek olduğunu hatırlatır. Kısacası Samsara, ruhun kendi gerçekliğini hatırlayana kadar geçtiği yolları, yediği tokatları ve biriktirdiği dersleri barındıran o görkemli ama yorucu kozmik tiyatrodur.Samsara bir son değil, aşılması gereken bir eşiktir.

• Uyanış: Döngünün farkına varmak, kurtuluşun ilk adımıdır. Meditasyon, etik yaşam ve bilgelik (Prajna) yoluyla kişi, arzularını dindirerek karmik bağlarını keser.
  

• Sonsuz Huzur: Çark durduğunda, ruh artık doğum ve ölümün kısıtlılığından çıkarak "Olan"la birleşir. Samsara’dan çıkış, damlanın okyanusa dönmesi ve artık damla olduğunun farkında olmasıdır.