Mandela Etkisi: Kolektif Yanılsama

Hiç çocukluğunuzdan çok net hatırladığınız bir film sahnesinin, bir logonun veya bir şarkı sözünün aslında hiç var olmadığını öğrendiniz mi? Üstelik şaşırtıcı olan şu ki; bu "yanlış hatırayı" sadece siz değil, dünyadaki milyonlarca insan da sizinle aynı şekilde hatırlıyor. İşte bu ürkütücü ve büyüleyici fenomene Mandela Etkisi (Mandela Effect) denir. Terim, 2010 yılında paranormal araştırmacı Fiona Broome tarafından ortaya atılmıştır. Broome, Güney Afrikalı lider Nelson Mandela’nın 1980’lerde hapishanedeyken öldüğünü "çok net" hatırladığını fark eder. Hatta cenaze törenini, eşinin konuşmasını televizyonda izlediğine yemin edebilir. Mandela o tarihte ölmemiş, hapisten çıkmış, devlet başkanı olmuş ve 2013 yılında vefat etmiştir. Broome bu durumu paylaştığında, binlerce insan "Ben de tam olarak böyle hatırlıyorum!" diyerek ortaya çıkmıştır. Bilim dünyası bu durumu "Konfabulasyon" (Hafıza yanılsaması) veya beynin boşlukları doldurma yeteneği olarak açıklasa da, komplo teorisyenleri ve kuantum meraklıları çok daha heyecan verici bir iddia ortaya atar: Paralel Evrenler Arası Geçiş. Bu teoriye göre, bizler farkında olmadan birbirine çok benzeyen ama ufak detayların (bir logo, bir tarih, bir isim) farklı olduğu paralel evrenler arasında kayıp duruyoruz. Bir evrende Mandela 80'lerde öldü, diğerinde 2013'te. Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki (CERN) deneylerin gerçeklik dokusunu bozduğunu ve zaman çizelgelerinin birbirine girdiğini savunanlar bile var. Sebep ne olursa olsun, Mandela Etkisi bize hafızamızın bir video kaydı gibi sabit olmadığını, her hatırladığımızda yeniden yazılan ve değiştirilebilen bir kurgu olduğunu, hatta belki de gerçekliğin sandığımızdan çok daha "esnek" olduğunu kanıtlıyor.

En Ünlü Mandela Etkisi Örnekleri: Siz Nasıl Hatırlıyorsunuz?

Bu örnekler, kolektif hafızanın nasıl yanıldığının en büyük kanıtlarıdır.

• Monopoly Adamı: Monopoly oyunundaki o zengin, şapkalı adamın (Rich Uncle Pennybags) gözünde bir mercek (monokl) var mıydı? Çoğu kişi "Evet" der ama cevap: Hayır, hiç olmadı.
  

• Pikachu’nun Kuyruğu: Pokémon karakteri Pikachu’nun kuyruğunun ucunda siyah bir leke var mıydı? Milyonlarca insan o siyahlığı hatırlar ama gerçekte kuyruk tamamen sarıdır.
  

• Mickey Mouse: Ünlü farenin pantolon askısı var mıydı? Çoğu kişi elleriyle pantolon askısını çektiği sahneyi hatırlar ama Mickey'nin hiçbir zaman askısı olmamıştır.

Queen grubunun efsanevi şarkısının finalini herkes "No time for losers, 'cause we are the champions... of the world!" diye bitirir.

• Gerçek: Orijinal stüdyo kaydında şarkı sadece "We are the champions" diyerek biter. "Of the world" kısmı yoktur. Ancak konserlerde Freddie Mercury eklediği için hafızamız bu iki versiyonu birleştirmiştir.

Bu olay neden oluyor?

• Psikolojik Açıklama: Beynimiz anıları bir dosyaya kaldırıp olduğu gibi saklamaz. Benzer anılarla birleştirir, boşlukları mantıklı verilerle doldurur ve sosyal medyada gördüğü yanlış bilgiyi "kendi anısı" gibi kaydeder.
  

• Paralel Evren Açıklaması: Kuantum ölümsüzlüğü veya çoklu evren teorisine göre, bilincimiz sürekli olarak en yakın gerçekliğe sıçrar. Bu sıçramalar sırasında, eski evrendeki "Pikachu" ile yeni evrendeki "Pikachu" arasındaki farkı hatırlarız.